Najnowsza interwencja Uważam Rze

Butik

• KSIĄŻKI •

POLECA AGNIESZKA NIEMOJEWSKA

Charles King

O północy w Pera Palace. Narodziny współczesnego Stambułu

Czarne

Cena: 49,90 zł


Stambuł, Konstantynopol, a może po prostu stolica Bizancjum? Jak myśleć o mieście, którego historia jest jedną z najbardziej nieprawdopodobnych opowieści świata? Oblicz dzisiejszej stolicy Turcji jest nieskończenie wiele. Pisał o niektórych Orhan Pamuk, z którego narracji wyłaniał się obraz miasta ludzi niezwykłych, subtelnych intelektualistów, eurazjatyckich marzycieli. Teraz z legendą czy może bardziej namacalną i archiwalną rzeczywistością Stambułu zmierzył się amerykański uczony, znawca tematyki wschodnioeuropejskiej, Charles King. Przyznajmy: trzeba mieć pasję i zacięcie historyka, ale nade wszystko talent artysty, by zmierzyć się z takim tematem. Od samych faktów i zmieniających się niczym kalejdoskop losów miasta można się nabawić zawrotu głowy. Monumentalizm rzymskich cesarzy, kapiąca złotem i epatująca religijnością era Justyniana czy wyniosła wielkość sułtanów z ich przepysznymi dworami – to przecież tylko niektóre kamienie milowe.

Jak bowiem zapomnieć o wyjątkowej rewolucji, istnym przewróceniu do góry nogami kilkusetletniego porządku, jakim była budowa państwa świeckiego w samym środku muzułmańskiego imperium? Turcy, jak wiadomo, nie zapomnieli. Stojące na każdym kroku pomniki i spoglądające ze ścian malowane portrety Mustafy Kemala, czyli Ataturka, dobitnie świadczą, jaką wagę do dokonań ojca narodu przywiązują dziś jego rodacy. W książce Kinga bardzo istotny jest ów fresk – Stambułu gwałtownie budzącego się do nowoczesności po zakończeniu I wojny światowej. Miasta jazzowych big bandów z czarnoskórymi wokalistami i kabaretów, w których swoich wdzięków nie żałowały rosyjskie prostytutki. Labiryntu pełnego emigrantów i nowobogackich, po którym z równą lekkością poruszał się Lew Trocki wyrzucony z Kraju Rad przez przyjaciół bolszewików, jak i Prodromos Bodosakis – Athanasiades, grecki biznesmen, który swoje miliony zainwestował w kultowy dla Stambułu hotel Pera Palace. Ale nowoczesność ni razu nie przesłania autorowi biografii tureckiej stolicy tego, co nazwalibyśmy dziedzictwem przeszłości. Bo Stambuł wynika z historii. Jej tchnienie, tropy, przesłania ujawniają się w tym miejscu nawet tam, gdzie nowoczesność wydaje się panować bez przeszkód. Niezwykła książka, w dodatku znakomicie i ze smakiem spolszczona przez Justyna Hunię. RK


***

 

Antologia

Rewers

Czwarta Strona

Cena: 39,90 zł


Wydawca zapewnia: „Jedenastu najlepszych polskich autorów kryminałów, jedenaście miejscowości, z których każda naznaczona jest zbrodnią”. Na pewno zgadza się jedno: opowiadań rzeczywiście jest 11, ale są one nierówne. Przeczytałam wszystkie, choć nie wszystkie są tego warte. Wyróżnię więc trzy. „Czarcią łapę” Marcina Wrońskiego – naprawdę niezły kryminał rozgrywający się w 1968 r. w Lublinie, mocno osadzony w ówczesnych realiach Polski, z ciekawie zarysowanymi bohaterami, seryjnym mordercą i  szczyptą lokalnego folkloru. Ponadto: „Babcia Wiśniewska” Wojciecha Chmielarza – sprawnie uchwycony obraz współczesnych Gliwic. Choć pomysł na główną bohaterkę autor zaczerpnął z kapitalnej francuskiej komedii, to motywację do swych „kryminalnych” działań babcia Wiśniewska ma już oryginalną. Na trzecim miejscu podium postawiłabym Martę Guzowską i jej „Oszczędność” – autorka zabiera czytelnika do Rapy, mazurskiej wsi, która słynie z tzw. piramidy, czyli grobowca pruskiego rodu von Fahrenheidów. Pojawiają się archeolodzy z Warszawy, ale znacznie ciekawsi są „lokalsi”. Bo każde miejsce ma swój rewers, mroczną i skrywaną przez mieszkańców tajemnicę. AN

 ***

Mariusz Czubaj

R.I.P.

Albatros

Cena: 34,90 zł


Mariusz Czubaj ma gruntowne wykształcenie i świetny warsztat pisarski. To dziś prawdziwa rzadkość wśród nadmiaru autorów. Dlatego polecam „R.I.P.” – czarny kryminał na naszym dzikim wschodzie. Autor często puszcza oko do wytrawnego czytelnika i żongluje nawiązaniami do uznanych autorów gatunku, zarówno literackich, jak i filmowych. Jego najnowsza powieść jest kontynuacją „Martwego popołudnia”, a scala je postać Marcina Hłaski. Tym razem bohater wyrusza na Mazury, do Starych Kiejkut (tak, tych od więzień CIA), by po raz ostatni spróbować wyjaśnić zagadkę zaginięcia własnego ojca przed 26 laty. Przy okazji – jako były policjant, a obecnie znany warszawski „poszukiwacz” – przyjmuje dobrze płatne zlecenie odnalezienia studentki, która rok wcześniej znikła w tamtych stronach. Może liczyć tylko na siebie. No, może jeszcze na warszawskiego kumpla, „Clyde’a”, komputerowego geniusza, oraz tajemniczego mściciela, który w tym samym czasie „czyści okolicę”. Trup ściele się gęsto i widowiskowo. Dni miejscowych bossów są policzone… A tytuł wcale nie oznacza tego, co sugeruje. Ale by się tego dowiedzieć, musicie przeczytać powieść Czubaja do końca. Wciąga niczym „Fargo”! AN

 ***

Piotr Litka, Bogdan Michalec, Mariusz Nowak

Polskie Archiwum X

WAM

Cena: 34,90 zł


Dziennikarz Piotr Litka namówił dwóch policjantów do przybliżenia czytelnikom elitarnej grupy śledczej z Krakowa. „Archiwum X” to pierwsza w Polsce jednostka rozwiązująca po latach niewyjaśnione sprawy kryminalne. O jej powstaniu pod koniec lat 90. XX w. (choć oficjalnie istnieje od 2004 r.) opowiadają ci, którzy ją współtworzyli. Na przykładzie kilku konkretnych spraw zdradzają nam, jak grupa dochodzeniowa po latach odkrywa prawdę o zbrodni. Bo nie istnieje coś takiego jak zbrodnia doskonała. Dzięki nowoczesnym metodom śledczym, ale przede wszystkim doskonałemu wyczuciu ludzkiej psychiki, wytrwałości i zaangażowaniu krakowscy policjanci odnoszą spektakularne sukcesy. Ich praca „to zbieranie plam na rzeczywistości”, które razem „tworzą obraz zdarzenia sprzed lat. To metoda impresjonistyczna”. AN

 

***

Nino Haratischwili

Ósme życie. Tom II

Otwarte

Cena:  44,90 zł


Jakiś czas temu polecałam pierwszy tom „Ósmego życia” – sagę rodzinną, która przybliża nam tragiczne losy Gruzji w pierwszej połowie XX w. W obliczu obu wojen światowych rozgrywa się dramat kilkupokoleniowej rodziny, a jego główną bohaterką jest Stazja. Narratorką drugiego tomu autorka uczyniła Nikę, prawnuczkę Stazji. Dziewczyna przenosi się do Niemiec, gdy pada berliński mur, a w Gruzji toczy się wojna domowa (swą opowieść Nino Haratischwili oparła na losach własnej rodziny). Akcja powieści rozpoczyna się w drugiej połowie XX w. Trwa zimna wojna. Dzieci Stazji, Kitty Jaszi i jej brat Kostia, żyją po dwóch stronach żelaznej kurtyny. On jest radzieckim oficerem zaangażowanym w budowę podwodnych okrętów atomowych, ona odnoszącą sukcesy piosenkarką. Dla obojga los bywa jednak mało łaskawy. I dla ich bliskich. AN



***

 

Farida Khalaf, Andrea C. Hoffmann

Dziewczyna, która pokonała ISIS. Moja historia

Prószyński i S-ka

Cena: 34 zł


Z góry uprzedzam, że lektura tej książki jest bolesna i nie napawa optymizmem. Choć tytuł sugeruje zwycięstwo, to jest ono pyrrusowe. Co prawda, dziewczynie udaje się wyrwać z piekła terrorystów, lecz musi się jeszcze zmierzyć z piętnem „nieczystej” – a tak właśnie ona i jej podobne są traktowane nawet przez rodzinę. „Farida Khalaf ma 18 lat. Właśnie ukończyła przedostatnią klasę gimnazjum i cieszy się na czekające ją wakacje. Ale ten rok jest pod każdym względem inny: w sierpniu 2014 r. na jej spokojną rodzinną wioskę Kocho napadają terroryści z ISIS. Spędzają wszystkich mężczyzn i chłopców ze wsi i zabijają ich. Dziewczęta i kobiety biorą w niewolę. Przez cztery miesiące Farida przeżywa piekło na ziemi. Jest sprzedawana jako niewolnica różnym mężczyznom. Przechodzi z rąk do rąk, jest gwałcona i bita do nieprzytomności. Ale udaje jej się przetrwać. Doznane okrucieństwa umacniają w niej postanowienie, by się przeciwstawić gnębicielom. Wraz z sześcioma innymi dziewczętami, którym przewodzi, ucieka przez pustynię. Po wielu perypetiach odnajduje część swojej rodziny w obozie dla uchodźców”. Tu opieką otoczą ją lekarze, ale dziewczyna zmagać się będzie z poczuciem winy. Bo tak ją wychowano, w takiej kulturze żyje – kobieta jest własnością mężczyzny. Martwi się więc, że „przyniosła wstyd rodzinie i nikt jej nie zechce”. Czy rzeczywiście jest to tak odległa mentalność od naszej, zachodniej? A może wystarczy wyjechać za rogatki większych miast, by usłyszeć o starych pannach, co są sobie same winne, że już o samotnych matkach nie wspomnę...

Farida w obozie dla uchodźców spotkała niemiecką dziennikarkę Andreę C. Hoffmann, która postanowiła opowiedzieć jej historię całemu światu. Bo o ile media nieustannie informują nas o militarnych aspektach walki z ISIS, o tyle dramat cywilów zostaje sprowadzony do migawek z bombardowanych miast. Wrażliwym oczom zachodniego odbiorcy nie pokazuje się pogłębionych relacji z obozów dla uchodźców. A tam każdy przeżywa własną traumę. Dopiero pojedyncza opowieść uzmysławia nam rozmiar tej tragedii. Hoffmann napisała historię Faridy w formie zbeletryzowanej, ale nie jest to fikcja literacka. To się wydarzyło naprawdę. Tylko w takiej formie autorka mogła oddać emocje, jakich w ostatnim czasie doświadczyła Farida Khalaf. A są to emocje, które wstrząsają nami do głębi. AN

Poprzednia
1 2 3

Wstępniak

Wojciech Romański

W smoczym kręgu

ZAMÓW UWAŻAM RZE

Aktualne wydania Uważam Rze dostępne na www.ekiosk.pl

Komentarz rysunkowy